MADDE KULLANIMINA BAĞLI GELİŞEN PSİKOTİK BOZUKLUKTA ATİPİK ANTİPSİKOTİK TEDAVİSİ: BİR GÖZDEN GEÇİRME - Dankı, Demet; Dilbaz, Nesrin; Okay, Tuncer; Açıkgöz, Çağlar; Bilgin Erdinç, Işıl; Telci, Şükran (Bağımlılık Dergisi, 2005)
Psikoaktif madde kötüye kullanımı ya da bağımlılığı olanlardaki psikiyatrik bozukluk görülme sıklığı bağımlılığı olmayanların psikiyatrik bozukluk sıklığından 2.7 kat daha fazladır. Psikoaktif madde kullanım bozukluğuna en az bir psikiyatrik bozukluk eşlik etme sıklığı %70-75 arasında değişmektedir. Psikiyatrik bozukluk ve madde kullanım bozukluğunun birlikteliği klinik olarak önemlidir çünkü birlikteliğin hastalığın süresini ve tedavinin gidişatını olumsuz yönde etkilediği bilinmektedir. Psikoaktif madde kullanımına bağlı gelişen psikotik bozukluğun tanı konma ve tedavi edilme sıklığı artmaktadır. Mezokortikolimbik dopaminerjik yolak ve nükleus akkumbes gibi limbik yapıların madde bağımlılığının gelişmesinde rol oynayan pozitif pekiştirici etkiyi ortaya çıkaran ortak nöronal devre olduğuna inanılmaktadır. Atipik antipsikotik ilaçların ortak nöronal devreye etki göstermelerinin bulunması bu ilaçların madde bağımlılığında kullanılması yolunda araştırmalara yol açmıştır. Psikoaktif madde kullanımı sonucu gelişen psikotik bozukluğun tedavisinde atipik antsikotiklerin bu özellikleri de göz önünde bulundurulmakla birlikte D2 reseptörüne seçici etki göstermeleri, kognitif fonksiyonlara olumlu etkileri, serotoninerjik ve noradrenerjik reseptörler üzerindeki etkinlikleri -dolayısıyla duygu durum üzerinde olumlu etkilerinin olması, madde arama davranışı mekanizmasında rolü olabileceği düşünülen 5 HT3 reseptörüne afinite göstermeleri madde kullanımına bağlı psikotik bozukluk tedavisinde sıklıkla tercih edilmelerine neden olabilmektedir. Bu gözden geçirme yazısında öncelikle madde kullanımına bağlı psikiyatrik bozukluklar, madde kullanımına bağlı gelişen psikotik bozukluğun patofizyolojisi ve kliniğinden bahsedilmesi sonrasında da literatürler ışığında madde kullanımına bağlı psikotik bozukluk tedavisinde atipik antipsikotik kullanımının tartışılması amaçlanmıştır.