ALKOL KULLANIM BOZUKLUKLARINDA KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ - Akvardar, Yıldız; Arkar, Haluk; Akdede, Berna B.; Gül, Selami; Sarı, Özden; Tunca, Zeliha (Bağımlılık Dergisi, 2005)
Amaç: Alkol kullanım bozukluğu tanısı alan hastaları sağlıklı kontrol grubundan ayıran kişilik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: DSM-IV tanı ölçütlerine göre alkol kullanım bozukluğu tanısı alan hastalara (n=31) Mizaç ve Karakter Envanteri (TCI; Temperament and Character Inventory) uygulanmış, kişilik profilleri, yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilerek ruhsal bozukluğu olmayan kişilerden oluşan kontrol grubuyla (n=31) karşılaştırılmıştır. Bulgular: Yenilik arayışı ve zarardan kaçınma alkol kullanım bozukluğu olan hastalarda daha yüksektir. Ödül bağımlılığı, sebat etme, kendini yönetme, işbirliğine yatkınlık boyutlarında alkol kullanım bozukluğu olan hastaların skorları daha düşüktür. İki grup arasındaki farklılıklar yenilik arama, zarardan kaçınma, sebat etme ve kendini yönetme boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Diskriminant fonksiyon analizinde alkol kullanım bozukluğunu en iyi ayırt eden değişken kendini yönetmedir. Sonuç: Yüksek düzeyde yenilik arayışı dürtüsellikle ilişkilidir, özellikle bağımlılık davranışının başlamasında önemli olduğu düşünülmektedir. Zarardan kaçınma düzeyinin yüksek olması, utangaçlık, sosyal ketlenme, belirsizlikten korkmak, başkalarını endişelendirmeyecek durumlarda kötümserlik gibi kişilik özellikleriyle birliktedir. Alkolün bu olumsuz duygularda rahatlamaya neden olmasıyla yoğun kullanım sonucunda bağımlılığa giden yolu açtığı düşünülebilir. Düşük düzeyde sebat etme gösteren kişiler engellenmeyle karşılaştıklarında kolayca vazgeçme eğilimi gösterirler. Kendini yönetme düzeyinin düşük olmasının kişilik bozukluğunu gösterdiği bildirilmektedir. Alkol kullanım bozukluklarında kişilik özelliklerinin belirlenmesi farklı tedavi yaklaşımlarının uygulanması ve tedavi sonuçlarının değerlendirilmesinde yararlı olabilir.